ÜRETİM VE HİZMET AKIŞI
Projeden Teslim ve Tahsilata
Proje ve Sözleşme
İşin kapsamı, taraflar ve ödeme takvimi belirlenir.
Malzeme ve Taşeron
Malzeme alımları ile yapım hizmetleri ayrı izlenir.
Hakediş veya Teslim
Gerçekleşen iş, avans ve kabul bilgileri karşılaştırılır.
Satış veya Kiralama
Taşınmaz geliri ve tahsilat ilgili projeye bağlanır.
Kayıtlar, yürütülen üretim veya hizmet modeline göre tutulur. Aşamalar ve sorumluluklar işletmenin çalışma düzenine göre değişebilir.
Mali Açıdan Öne Çıkan Konular
Arsa, malzeme, taşeron ve finansman giderleri ilgili taşınmaz veya projeye bağlanır. Avans, depozito ve kesinleşmiş gelirler ayrı izlenir; tahsilatlar sözleşmedeki ödeme takvimiyle karşılaştırılır.
- Kira, satış ve aracılık gelirlerinin ayrı izlenmesi
- Avans ve depozitoların ilgili sözleşmeyle bağlantısı
- Taşınmaz veya proje giderleri ile finansman maliyetlerinin takibi
Vergi ve Belge Düzeni
Kapsamdaki demir-çelik ürün teslimlerinde 5/10 KDV tevkifatı uygulanır. Taşınmaz satışı ve yapım hizmeti ise ayrı kurallara göre değerlendirilir.
Demir-Çelik Alımı
Doğrudan ithal edilen ürünün ithalatçı tarafından teslimi ve münhasıran cevherden üretilenin üretici tarafından ilk teslimi için tevkifat istisnası bulunur. Her demir içeren mamul eşya bu ürün kapsamına girmez.
Yapım İşi ve Taşeron
Yapım işlerinde tevkifat kapsamı oluştuğunda oran 4/10’dur. Belirlenmiş alıcılara yapılan işler ile diğer KDV mükelleflerine yapılan işler ayrılır; ikinci grupta KDV dahil 5 milyon TL ve üzerindeki iş bedeli koşulu vardır. Alt yüklenici ilişkisi ve ortak uygulama şartları da kontrol edilir.
Kaynaklar ve Kontrol Tarihi
Kaynak kontrolü:
GİB · Demir-Çelik · I/C-2.1.3.3.8 Yeni sekmede açılırGİB · Yapım İşleri · I/C-2.1.3.2.1 Yeni sekmede açılırGİB · Kısmi Tevkifat Oranları Yeni sekmede açılırVERGİ VE GÜNLÜK İŞLEMLER
Beyanname ve İşlem Örnekleri
Hesaplama Örneklerine GeçBeyan yükümlülükleri, vergi mükellefiyetine ve yapılan işlemlere göre belirlenir. Alıcı ve satıcının statüsü, hizmetin türü ve varsa istisnalar kontrol edilir.
KDV-1
Vergiye tabi satış veya hizmet varsaTaşınmaz satışı, kira geliri, yapım işi ve arsa karşılığı inşaat farklı vergisel işlemlerdir. Ruhsat, sözleşme, teslim tarihi ve tarafların statüsü sonucu etkiler.
KDV-2
Kapsama giren bir alım varsaKapsamdaki demir-çelik alımlarında 5/10; tevkifat kapsamına giren yapım işlerinde 4/10 oranı ayrıca değerlendirilir. Malzeme alımları ile yüklenici olarak verilen yapım hizmetleri ayrı değerlendirilir.
Muhtasar ve Prim Hizmet
Personel veya kesintiye tabi ödeme varsaŞantiye ücretleri ile kesintiye tabi kira ve diğer ödemeler ayrı takip edilir. Birden fazla takvim yılına yayılan inşaat/onarma işlerinin kazanç vergisi kesintisi KDV tevkifatından ayrıdır.
Gelir / Kurumlar Vergisi
İşletmenin hukuki yapısına göreŞahıs işletmesi ile sermaye şirketinin kazanç beyannamesi aynı değildir. Geçici vergi, istisna ve giderlerin kabulü işletmenin statüsü ve dönemine göre değerlendirilir.
Örnekler varsayımsaldır; gerçek müşteri bilgisi içermez. Tutarlar TL’dir. Hesaplanan KDV örnek için verilmiştir; her ürün ve hizmette aynı oran uygulanmaz.
Şantiyeye Demir-Çelik Ürünü Alımı
KDV mükellefi yüklenicinin tevkifat kapsamındaki demir-çelik ürününü ticari tedarikçiden aldığı; doğrudan ithalatçı veya cevherden üreticinin ilk teslim istisnası bulunmadığı varsayılmıştır.
Tevkifat hizmet/mal bedelinden değil KDV’den ayrılır. Bedel ile kalan KDV satıcıya ödenir.
- KDV hariç bedel
- 100.000 TL
- Hesaplanan KDV
- 20.000 TL
- Alıcının KDV-2 ile beyanı
- 10.000 TL
- Satıcıya kalan KDV
- 10.000 TL
- Satıcıya ödenecek
- 110.000 TL
Dikkat Edilecekler
- Her metal eşya aynı demir-çelik ürün kapsamına girmez.
- Tedarikçinin ilk teslim/ithalat durumu ile faturanın ürün açıklaması kontrol edilir.
Belediyeye Yapım İşi Hakedişi
Belirlenmiş alıcı sayılan bir belediyeye verilen kapsamdaki yapım işi için 200.000 TL hakediş ve 40.000 TL KDV hesaplanmıştır.
Tevkifat hizmet/mal bedelinden değil KDV’den ayrılır. Bedel ile kalan KDV satıcıya ödenir.
- KDV hariç bedel
- 200.000 TL
- Hesaplanan KDV
- 40.000 TL
- Alıcının KDV-2 ile beyanı
- 16.000 TL
- Satıcıya kalan KDV
- 24.000 TL
- Satıcıya ödenecek
- 224.000 TL
Dikkat Edilecekler
- Belirlenmiş alıcı olmayan KDV mükellefi alıcılarda KDV dahil 5 milyon TL sözleşme bedeli koşulu ve sonraki artışlar ayrıca değerlendirilir.
- Alt yüklenici ilişkisi ve birden fazla yıla yayılan işlerde kazanç vergisi stopajı için ayrı kontrol gerekir.
Uygulama Sınırları ve KDV İndirimi
Kısmi Tevkifat Sınırı
2026’da KDV dahil işlem bedeli 12.000 TL’yi aşmıyorsa kısmi tevkifat yapılmaz. Aşıyorsa pay yalnız aşan tutardan değil, hesaplanan KDV’nin tamamından ayrılır. Aynı işlem bu uygulamadan kaçınmak için bölünemez. Bu sınır yurt dışı hizmetlerdeki tam tevkifatı kaldırmaz.
Örneklerde taraflar arasında tevkifatı kaldıran bir istisna bulunmadığı varsayılmıştır. Genel bütçeli idarelerde beyan ve ödeme usulü farklıdır.
Beyan ile İndirim Farkı
KDV-2 alıcı tarafından verilir. KDV-2’de verginin beyan edilmiş olması tek başına indirim hakkı sağlamaz: verginin ödenmesi ve KDV-1 indirim şartlarının ayrıca sağlanması gerekir. Süresinde beyan ve ödeme koşullarında aynı dönemin KDV-1’inde indirim mümkün olabilir; geç veya kısmi ödemede ödeme dönemi ve ödenen tutar dikkate alınır. KDV’den istisna faaliyetlerde indirim otomatik değildir.
Resmî Kaynaklar ve Kontrol Tarihi
Kaynak kontrolü: . Süreler ve sonraki değişiklikler için güncel takvim kontrol edilmelidir.
Bilgiler genel niteliktedir; İKRA’nın hizmet kapsamını veya işleme özel vergi sonucunu göstermez. Uygulamada işlem belgeleri ve işlem tarihinde yürürlükteki resmî düzenlemeler esas alınmalıdır.