370.000 TL Tutarında Satış
Müşteri bu bedelle ürün alacaktır. Tutar sınıra eşit olduğu için satıştan önce kimlik tespiti yapılır. Aynı koşul, işletmenin müşteriden bu tutarda takı alması için de değerlendirilir.
SEKTÖREL BAKIŞ
Kuyumculuk ve Kıymetli Madenler
Kuyumculukta müşteri kontrolü, alış belgeleri, stok hareketleri, satışlar ve dönem kayıtları.
GÜNLÜK İŞLEYİŞ
Kuyumculukta Kayıt ve Kontrol Düzeni
Faaliyet belgeleri, müşteri bilgileri, ürün hareketleri ve ödemeler birlikte izlenir. Alış ve satış kayıtlarının stokla eşleşmesi, dönem sonunda yapılan mutabakat ve beyannamelerin dayanağını oluşturur.
İşletmenin Faaliyet Belgeleri
Perakende kuyum ticaretinin kapsamına göre Kuyum Ticareti Yetki Belgesi, vergi ve meslek odası kayıtları ile işyeri ruhsatı kontrol edilir. KTBS üzerinden yürütülen başvuru ve belge işlemleri, Bilgi ve Kaynaklar bölümünde ayrıca açıklanır.
Kontrol: İşletme unvanı, adresi ve fiilî faaliyet kayıtlarla uyumlu mu?
KTBS ve Kuyum Yetki Belgesiİşlem Öncesinde Müşteriyi Tanıma
Kimlik tespiti gereken işlemlerde, müşteri ve varsa adına hareket ettiği kişi işlemden önce tanınır. Tek işlemin veya bağlantılı işlemlerin toplamı 370.000 TL ve üzerindeyse kimlik tespiti gerekir. Sürekli iş ilişkisi, şüpheli işlem veya önceki kimlik bilgilerinde şüphe varsa tutar aranmaz. Bankadan ödeme yapılması bu kontrollerin yerine geçmez.
Kontrol: İşlemi kim yapıyor, kimin adına hareket ediyor?
Kimlik Tespiti ve Kayıt ÖrnekleriAlış Belgesi ve Ödeme
İşletmeden alımda ilgili fatura; kişisel takısını satan, belge düzenlemeyen kişiden alımda gider pusulası veya kanundaki koşulları sağlayan yerine geçen belge kontrol edilir. Ürünün teslimi, alış belgesi ve ödeme aynı işlemle ilişkilendirilir.
Kontrol: Satıcı bilgisi, ürün, miktar, bedel, tarih ve ödeme kaydı tutarlı mı?
Eski Altın Alımı ve Değişim ÖrnekleriStok Girişi ve Atölye Takibi
Alınan ürün, stok programına alış belgesiyle bağlantılı olarak girilir. İşletmeye ait ürünler ile başkasına ait emanet veya konsinye ürünler ayrı izlenir. Atölyeye gönderilen malzeme varsa teslim, işçilik, geri dönüş ve fire kayıtları birlikte tutulur.
Kontrol: Belgedeki ürün, programdaki stok ve eldeki ürün birbirini açıklıyor mu?
Atölye ve Müşteri Ürünü TakibiSatış Belgesi ve Tahsilat
Satılan ürün, ilgili satış belgesiyle stoktan çıkarılır. Ürün türüne uygun KDV uygulaması kontrol edilir; her kıymetli madene aynı matrah uygulanmaz. Tahsilat ilgili satışa bağlanır; POS kesintisi ve bankaya geçen net tutar ayrı izlenir.
Kontrol: Satış belgesi, ürün çıkışı ve müşteri ödemesi eşleşiyor mu?
KDV ve Fatura ÖrnekleriGün Sonu ve Dönem Mutabakatı
Kasa, POS ve banka hareketleri satış kayıtlarıyla karşılaştırılır. Stok sayımı, müşteri ve tedarikçi hesapları da düzenli kontrol edilir. Fark varsa doğrudan kapatmak yerine eksik belge, iade, transfer veya kesinti gibi nedeni araştırılır.
Kontrol: Açıklanmayan stok, kasa veya hesap farkı var mı?
Gün Sonu Kontrol ÖrnekleriBeyan, Saklama ve Güncel Mevzuat
Alış, satış, gider ve personel kayıtları ilgili dönem beyannamelerinin dayanağını oluşturur. Belgeler ve elektronik kayıtlar kendi mevzuatındaki süre ve koşullarla saklanır. Şüpheli işlem bildirimi gerektiren durumlar, dönem sonu muhasebe kontrolüne bırakılmaz.
Kontrol: Beyan dayanakları tam mı; eski kayda ve belgesine ulaşılabiliyor mu?
Beyan ve İşlem Örnekleri
MASAK kimlik tespiti ve bildirim koşulları, vergi ödeme sınırından bağımsızdır. İşlem türüne ve güncel mevzuata göre kontrol edilir. Kaynak kontrolü: .
İLGİLİ BİLGİ YAZILARI
Günlük İşlemler ve Örnekler
KDV hesabı, ürün değişimi ve kayıt kontrolleri için konuya göre açıklamalar.
MÜŞTERİ VE İŞLEM KONTROLÜ
MASAK ve Kimlik Tespiti
Kıymetli maden, taş ve mücevher alım satımı yapan işletmeler MASAK yükümlüleri arasındadır. Kimlik tespiti, alış veya satış belgesinden ayrı bir kontroldür; gereken bilgi işlemden önce alınır ve doğrulanır.
370.000 TL ve Üzeri
Tek işlemin veya birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplamı bu tutara ulaştığında kimlik tespiti gerekir. Müşteriye ürün satışı da müşteriden ürün alışı da kapsama girebilir. Bağlantılı işlemler yalnız aynı gün yapılanlarla sınırlı değildir.
Tutar Aranmayan Durumlar
Sürekli iş ilişkisi kurulurken, şüpheli işlem bildirimi gerektiren bir durum bulunduğunda veya önceki kimlik bilgilerinin doğruluğu ya da yeterliliği şüpheli olduğunda tutar sınırı aranmaz.
İşlemden Önce Doğrulama
Gerekli kimlik tespiti, işlem yapılmadan önce tamamlanır. Banka dekontu, fatura veya müşterinin yalnız T.C. kimlik numarasını vermesi, gereken kimlik doğrulamasının yerine geçmez.
Sürekli iş ilişkisi: Hizmetin niteliği gereği devamlılık taşıyan bir ilişkiyi ifade eder. Bir müşterinin mağazaya tekrar gelmesi tek başına otomatik olarak bu nitelendirmeyi doğurmaz; kurulan ilişkinin yapısı değerlendirilir. Vergi mevzuatındaki ödeme tevsik sınırı ile MASAK kimlik tespiti sınırı farklıdır. Banka üzerinden ödeme yapılması MASAK yükümlülüğünü kaldırmaz.
Günlük İşlemlerden Örnekler
Aşağıdaki tutarlar açıklama amacıyla kullanılmıştır; gerçek müşteri işlemi değildir.
Birbiriyle Bağlantılı İki İşlem
Aynı alış veya satış düzeninin parçası olan 200.000 TL ve 170.000 TL tutarlı işlemler birlikte 370.000 TL’ye ulaşır. Ayrı belge düzenlenmesi veya farklı günlerde yapılması bağlantıyı ortadan kaldırmaz; işlemler birlikte değerlendirilir.
Sınırın Altında Tek Seferlik İşlem
50.000 TL tutarlı, bağlantılı başka işlemi olmayan tek seferlik satışta yalnız bu tutar nedeniyle MASAK kimlik tespiti eşiği doğmaz. Sürekli iş ilişkisi, şüphe veya önceki kimlik bilgilerinde sorun varsa ayrıca kimlik tespiti gerekir. Satış belgesi ve ödeme kuralları yine uygulanır.
Düşük Tutar, Açıklanamayan İşlem
20.000 TL tutarlı işlemde müşteri, işlemi kimin adına yaptığını açıklamıyor veya verdiği bilgiler belgelerle uyuşmuyorsa durum araştırılır. Düşük tutar, şüpheli işlem değerlendirmesini ortadan kaldırmaz. Tek bir belirti de müşterinin suç işlediğini göstermez.
Gerçek Kişide Alınacak Bilgiler
- Adı ve soyadı, doğum tarihi, uyruğu; kimlik belgesinin türü ve numarası.
- Adresi, işi ve mesleği, imza örneği; varsa telefon, faks ve e-posta bilgisi.
- Türk vatandaşlarında T.C. kimlik numarası; Türk vatandaşı olmayanlarda ayrıca doğum yeri.
Türk vatandaşlarında nüfus cüzdanı veya T.C. kimlik kartı, sürücü belgesi, pasaport ya da yönetmelikte belirtilen diğer resmî belgeler esas alınır. Yabancılarda pasaport, ikamet belgesi veya Bakanlıkça uygun görülen belge kullanılır. Belgenin aslı veya noter onaylı sureti üzerinden zorunlu kimlik bilgileri doğrulanır.
Doğrulamadan sonra okunabilir belge fotokopisi veya elektronik görüntüsü alınabilir; alternatif olarak kimliğe ilişkin bilgiler kaydedilebilir. Her üç yöntem birlikte zorunlu değildir. Yalnız mesajla gönderilen kimlik fotoğrafı, aslının veya noter onaylı suretinin incelenmesiyle aynı değildir.
İşlemle Bağlantılı Kayıtlar
- Kimlik tespitinde alınan ve doğrulanan bilgiler ile kontrolün tarihi.
- İşlem tarihi, ürün bilgisi, miktarı ve bedeli; ilgili alış veya satış belgesi.
- Ödeme kaydı ve işlemi yapan kişiyle adına hareket edilen kişi arasındaki bağlantı.
- Temsil söz konusuysa yetki belgeleri; açıklama istenmişse müşterinin açıklaması ve dayanakları.
İşlem ve kimlik kayıtlarının aynı dosya veya işlem numarasıyla ilişkilendirilmesi, sonradan kontrolü kolaylaştırır. Bu, mevzuatta tek tip adı belirlenmiş ayrı bir “kuyumcu formu” bulunduğu anlamına gelmez.
Sürekli iş ilişkisinde adres ayrıca yönetmelikteki yöntemlerle doğrulanır; örneğin ilgili kişi adına son üç ay içinde düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz veya telefon faturası kullanılabilir. Bu adres teyidi koşulu her tek seferlik işlemin tamamına genellenmez.
Şirket Adına veya Başkası İçin İşlem Yapılması
Şirket adına işlemde yalnız işlemi yapan kişinin kimliğini almak yeterli değildir. Şirketin unvanı, ticaret sicil numarası, vergi kimlik numarası, faaliyet konusu, adres ve iletişim bilgileri alınır; ilgili sicil ve vergi belgeleriyle doğrulama yapılır. Şirketi temsil eden kişinin kimliği ve temsil yetkisi de kontrol edilir.
Başka bir kişi adına hareket eden müşteride hem adına işlem yapılan kişi hem de temsilci için gerekli kimlik ve yetki kontrolleri yapılır. Vekâlet veya temsil belgesi, işlemin niteliğine göre incelenir. Gerçek faydalanıcı, yani işlem veya ilişki üzerinde nihai kontrolü bulunan gerçek kişi için yönetmeliğin ilgili hükümleri ayrıca uygulanır.
Bilgi Alınamazsa veya Şüphe Oluşursa
Gerekli kimlik tespiti tamamlanamıyorsa ya da iş ilişkisinin amacı hakkında yeterli bilgi edinilemiyorsa iş ilişkisi kurulmaz ve işlem gerçekleştirilmez. Önceden alınan kimlik bilgilerindeki şüphe giderilemiyorsa iş ilişkisinin sonlandırılması ve şüpheli işlem bildirimi gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilir.
Şüpheli işlem, yapılmış veya yapılmaya teşebbüs edilmiş olabilir; tutar sınırı yoktur. Bildirim yükümlülüğü doğduğunda, şüphenin oluştuğu tarihten itibaren en geç on iş günü içinde, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise derhal MASAK’a bildirim yapılır. İşlem teşebbüs aşamasında kalmışsa kimlik tespiti mümkün olduğu ölçüde yapılır. Bildirim yapıldığı veya yapılacağı müşteriye açıklanmaz; mevzuattaki yetkili denetim ve yargı mercilerine ilişkin istisnalar saklıdır. Bildirimler güncel MASAK rehberlerine uygun yapılır; erteleme talebi gereken durumlarda ilgili özel hükümler ayrıca kontrol edilir.
Kayıtlar Ne Kadar Saklanır?
MASAK kapsamındaki belgeler düzenleme tarihinden, defter ve kayıtlar son kayıt tarihinden; kimlik tespitine ilişkin belge ve kayıtlar ise son işlem tarihinden itibaren sekiz yıl saklanır ve istendiğinde yetkililere sunulur. Hesapla ilgili kimlik belgelerinde başlangıç, hesabın kapatıldığı tarihtir. Şüpheli işlem bildirimine ilişkin kayıtlar da saklama kapsamındadır.
Bu süre, web sitesindeki iletişim başvuruları için belirlenen 12 aylık süreden ayrıdır. Kimlik belgeleri bu sitenin iletişim formuna yüklenmemeli; işletme içinde yetkili kişilerce, gerekli kapsamda ve güvenli şekilde saklanmalıdır. Diğer mevzuattan kaynaklanan saklama yükümlülükleri ayrıca değerlendirilir.
Tedbirler Yönetmeliği · Güncel Metin Yeni sekmede açılır7 Ekim 2026 · 11845 Sayılı Değişiklik Yeni sekmede açılırMASAK · Yükümlülere İlişkin Mevzuat Yeni sekmede açılırMASAK Genel Tebliği No. 13 · Bildirim Usulü Yeni sekmede açılır
Kaynak kontrolü: . Tedbirler Yönetmeliği m. 4, 5, 6, 7, 14, 17/A, 22, 27–29 ve 46. Genel tutar sınırı, 7 Ekim 2026 tarihli 11845 sayılı değişiklik işlenmiş güncel metne göre verilmiştir. İşlem tarihinde yürürlükteki metin esas alınmalıdır.
STANDART KUYUM İŞLETMESİ
Kuyum Alışında Belge ve Ödeme
İşletmeden ürün alımında fatura veya ilgili özel belge; kişisel takısını satan kişiden alımda ise gider pusulası ya da yerine geçen belge gerekir. Belge türü satıcının durumuna, ödeme yöntemi de işlem tutarına ve geçerli istisnalara göre belirlenir.
- 01Doğru Belge
- 02Ödeme Yöntemi
- 03Müşteri Bilgileri
Alış Belgesi Nasıl Belirlenir?
İşletmeden Ürün Alımı
Belge düzenlemekle yükümlü satıcıdan alım, ilgili fatura veya tabi olduğu özel belgeyle kayda alınır. Gider pusulası, faturanın yerine isteğe bağlı kullanılamaz.
Kişisel Takısını Satan Kişiden Alım
Fatura veya benzeri vergi belgesi düzenleme yükümlülüğü olmayan kişiden takı alımında kuyum işletmesi gider pusulası düzenler. Yerine geçme koşullarını sağlayan ödeme belgesi varsa ayrıca pusula gerekmez. Pusula, teslimden itibaren en geç yedi gün içinde düzenlenir; kâğıt pusulada satıcının imzası alınır ve bir nüsha kendisine verilir.
Banka Belgesi Ne Zaman Pusula Yerine Geçer?
Bedel teslimden itibaren yedi gün içinde satıcıya banka, yetkili ödeme kuruluşu veya PTT yoluyla ödenmeli; kurum belgesi Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 234. maddesinde istenen taraf, adres, tarih, mal türü, miktar ve bedel bilgilerini içermelidir. Yalnız havale yapılmış olması yeterli değildir.
Gider pusulasında da bu bilgiler bulunur. Belge numarası, stok girişi ve ödeme kaydı aynı alımla ilişkilendirilmelidir.
Ödeme ve Tahsilat Nasıl Yapılır?
30.000 TLGenel Sınır
Özel istisna bulunmayan işlemlerde, bu tutarı aşan tahsilat ve ödemeler banka, yetkili ödeme kuruluşu veya PTT üzerinden yapılır. Sonradan işletmenin kendi hesabına nakit yatırması, müşteriden elden alınan bedeli bu kurala uygun hâle getirmez.
Aynı gün aynı kişiyle ayrı işlemlerin toplamı sınırı aşarsa, aşıldığı işlemden itibaren finansal kurum kullanılır. Bu sınırın altında kalmak alış veya satış belgesini düzenleme gereğini ortadan kaldırmaz.
Satış Belgesi ve Elektronik Kayıt
Satış, işlemin niteliğine ve işletmenin tabi olduğu belge düzenine uygun fatura veya perakende satış belgesiyle kayda alınır. Kart ödeme fişi, gerekli satış belgesinin yerine geçmez. e-Fatura ve e-Arşiv uygulamalarında işletmenin yükümlülüğü ve alıcının durumu ayrıca kontrol edilir.
e-Gider Pusulası her kuyumcu için kendiliğinden zorunlu değildir; GİB’in yazılı bildirimle getirdiği zorunluluklar ve uygulamaya katılım koşulları dikkate alınır. Elektronik düzenlenen belgenin kâğıt çıktısı, elektronik düzenleme ve saklama yükümlülüğünü kaldırmaz.
Günlük İşlemlerden Üç Örnek
Aşağıdaki durumlar varsayımsaldır; fiyat veya gerçek müşteri bilgisi içermez.
20.000 TL
Kişisel Takı Alımı
Özel ödeme istisnası bulunmayan kuyum işletmesi, belge düzenlemeyen kişiden tek işlemle takı alıyor.
Tutar genel 30.000 TL sınırını aşmasa da alış belgesi gerekir. Aynı gün aynı kişiyle yapılan diğer işlemler ayrıca hesaba katılır.
Belge yükümlülüğü ödeme sınırından bağımsızdır.
45.000 TL
Banka Yoluyla Takı Alımı
Özel ödeme istisnası bulunmayan kuyum işletmesi, kişisel takısını satan kişiye tek işlem için 45.000 TL ödüyor.
Genel sınır aşıldığı için bedel banka, yetkili ödeme kuruluşu veya PTT üzerinden ödenir. Gider pusulası ya da bütün koşullarını sağlayan yerine geçen kurum belgesi ayrıca kontrol edilir.
Banka üzerinden ödeme ile alışın belgelendirilmesi iki ayrı kontroldür.
POS Kaydı
Satış ve Tahsilatın Eşleştirilmesi
Müşteri kartla ödeme yapıyor; banka, komisyonu keserek satış tutarından daha düşük bir tutarı işletme hesabına aktarıyor.
Satış belgesi tam satış bedelini gösterir. POS tahsilatı, banka kesintisi ve net aktarım ayrı izlenir. Banka kesintisi satış bedelini değiştirmez; kendi dayanağıyla ayrı kaydedilir.
Satış belgesi ile net banka hareketinin tutarı aynı olmak zorunda değildir.
Sık Sorulan Sorular
Banka dekontu gider pusulası yerine geçer mi?
Her dekont geçmez. Bedelin yedi gün içinde satıcıya banka, yetkili ödeme kuruluşu veya PTT yoluyla ödenmesi ve kurum belgesinin VUK 234’teki zorunlu bilgilerin tamamını içermesi gerekir. Yalnız “altın alış bedeli” yazan açıklama yeterli kabul edilmemelidir.
Gider pusulası fatura yerine kullanılabilir mi?
Belge düzenlemekle yükümlü işletmeden alımda ilgili fatura gerekir. Gider pusulası, fatura veya benzeri belge düzenleme yükümlülüğü olmayan kişiden yapılan alımın belgelendirilmesinde kullanılır; tercih edilerek faturanın yerine geçirilemez.
Her kuyumcuda e-Gider Pusulası zorunlu mu?
Her kuyumcu için kendiliğinden zorunlu değildir. GİB’in yazılı bildirimle getirdiği zorunluluklar ve işletmenin uygulamaya katılımı kontrol edilir. Elektronik belge yükümlülüğü varsa yalnız kâğıt çıktı almak elektronik düzenleme ve saklama yerine geçmez.
Gider pusulası düzenlenince mutlaka vergi kesilir mi?
Belgenin adı tek başına vergi kesintisi sonucunu belirlemez. Kişisel eşya satışı, ticari faaliyet ve vergiden muaf esnaftan alım aynı değildir; satıcının durumu ile işlemin türü ayrı değerlendirilir.
Banka üzerinden ödeme yapılınca MASAK kontrolü biter mi?
Hayır. Ödeme belgesi, kimlik tespiti ve müşteri tanıma yükümlülüklerinin yerine geçmez. Kimlik tespiti gereken işlemler, ödeme yönteminden bağımsız olarak kontrol edilir.
Kaynak kontrolü: . Bilgiler genel çerçeveyi açıklar; işlem tarihi, tarafların durumu ve sonraki mevzuat değişiklikleri sonucu etkileyebilir.
FAALİYETE GÖRE KAYIT DÜZENİ
Perakende, Toptan Ticaret ve İmalat
İşlem yapısı değiştikçe takip edilecek kayıtlar da farklılaşır. Aynı işletmede birden fazla faaliyet birlikte yürütülebilir.
Perakende
Satış, iade ve tahsilat bilgilerinin stok ve muhasebe kayıtlarıyla birlikte izlenmesi.
- Satış ve iade belgeleri
- Banka ve POS tahsilatları
- Stok ve sayım kontrolleri
Toptan Ticaret
Müşteri ve tedarikçi hesaplarının ürün hareketleri ve vadeli tahsilatlarla birlikte değerlendirilmesi.
- Cari hesap mutabakatları
- Ürün ve stok hareketleri
- Tahsilat ve ödeme eşleştirmeleri
İmalat ve Fason
Atölyeye gönderilen malzeme, geri alınan ürün ve işçilik bilgilerinin birlikte incelenmesi.
- Malzeme ve ürün miktar takibi
- İşçilik ve fason belgeleri
- Fire, hurda ve geri dönüş hareketleri
Ürün hareketi, belge ve ödeme aynı işlem numarasıyla izlenirse kayıtlar daha kolay karşılaştırılır. Bir fark çıktığında yalnız tutara değil, ürünün hangi aşamada olduğuna da bakılır.
Otomasyon ve Muhasebe Bağlantısı
Bir satış; ürün stokunu, işçilik bedelini, müşteri hesabını ve tahsilatı etkiler. Aynı bilginin farklı programlara tekrar yazılması yerine işlem numarasıyla izlenmesi, eksik ve çift kayıtları fark etmeyi kolaylaştırır.
Sektöre uygun bir programın yanında, kayıtları okuyabilecek bilgi ve düzenli kontrol gerekir.
- Satış belgesi, ürün çıkışı ve ödeme için ortak işlem numarası
- Aktarılan kayıtların toplam ve adet bakımından karşılaştırılması
- Hatalı veya eksik aktarımların ayrı bir listede takip edilmesi
Stok, Emanet ve Sayım
İşletmenin kendi ürünleri ile emanet veya konsinye ürünler aynı stok toplamına katılmamalıdır. Fiziki sayım, ürün türü ve ölçü birimiyle programdaki miktarla karşılaştırılır. Farkın iade, transfer, üretim veya sayım hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılır.
- Alış, satış, iade ve şubeler arası transferin ayrı hareketler olması
- Emanet ürünün sahibi ile teslim ve iade tarihinin bilinmesi
- Sayım farkı için miktar, neden ve dayanak kaydın birlikte tutulması
Atölye, İşçilik ve Fason
Atölyeye verilen malzeme, geri dönen ürün, işçilik bedeli ve üretimde oluşan artık birlikte izlenir. Fason hizmet ile ürün satışı aynı işlem değildir. Ürün ve işçilik bedellerini ayırmak kayıt takibini destekler; ancak KDV matrahının yalnız işçilikten oluştuğu anlamına gelmez.
- Teslim edilen malzeme ile geri alınan ürünün bağlantısı
- İşçilik faturası ile ilgili iş emrinin eşleştirilmesi
- Fire ve hurda hareketlerinin nedeni ve miktarının kayda alınması
Müşteri Hesabı, Banka ve POS
Faturanın tarihi ile bankaya aktarım tarihi farklı olabilir. POS komisyonu ve bloke süresi, hesaba geçen tutarı ve tarihi etkiler. Satışın tamamı ile net banka tahsilatını karşılaştırırken bu farklar ayrı gösterilmelidir.
- Müşteri hesabındaki açık bakiyenin dayanak belgesiyle izlenmesi
- POS brüt tahsilatı, kesintileri ve net ödemesinin ayrılması
- Dövizli işlemde para birimi, işlem ve ödeme tarihlerinin korunması
VERGİ VE GÜNLÜK İŞLEMLER
Beyanname ve İşlem Örnekleri
Hesaplama Örneklerine GeçBeyan yükümlülükleri, vergi mükellefiyetine ve yapılan işlemlere göre belirlenir. Alıcı ve satıcının statüsü, hizmetin türü ve varsa istisnalar kontrol edilir.
KDV-1
Vergiye tabi satış veya hizmet varsaKülçe altın/gümüş teslimi istisnası ile altın içeren ziynet eşyasındaki özel matrah aynı uygulama değildir. Ürün niteliği ve has altın bedeli hesaplaması önemlidir.
KDV-2
Kapsama giren bir alım varsaTürkiye içi kapsamdaki reklam alımı veya Türkiye’de kullanılan vergiye tabi yabancı yazılım/hizmet alımı KDV-2 açısından incelenir. Kuyum satışı nedeniyle otomatik KDV-2 doğmaz.
Muhtasar ve Prim Hizmet
Personel veya kesintiye tabi ödeme varsaAtölye ve satış personelinin ücret/prim kayıtları ile dışarıdan alınan işçilik hizmetleri ayrı izlenir.
Gelir / Kurumlar Vergisi
İşletmenin hukuki yapısına göreŞahıs işletmesi ile sermaye şirketinin kazanç beyannamesi aynı değildir. Geçici vergi, istisna ve giderlerin kabulü işletmenin statüsü ve dönemine göre değerlendirilir.
Örnekler varsayımsaldır; gerçek müşteri bilgisi içermez. Tutarlar TL’dir. Hesaplanan KDV örnek için verilmiştir; her ürün ve hizmette aynı oran uygulanmaz.
ÖRNEK 01
Altın İçeren Üründe Özel KDV Matrahı
Özel matrah kapsamındaki altın içeren ziynet eşyasında KDV hariç satış bedeli 100.000 TL; mevzuata uygun hesaplanmış has altın bedeli 80.000 TL varsayılmıştır. Kalan matraha örnekte %20 KDV uygulanmaktadır.
- KDV hariç satış bedeli
- 100.000 TL
- Hesaplanan has altın bedeli
- −80.000 TL
- Özel KDV matrahı
- 20.000 TL
- Örnekte KDV (%20)
- 4.000 TL
- Fatura toplamı
- 104.000 TL
Dikkat Edilecekler
- Has altın bedeli, ürünün ayarı ve Tebliğdeki fiyat referansı esas alınarak hesaplanır; rastgele bir alış maliyeti değildir.
- Matrahı her durumda “yalnız işçilik” diye tanımlamak doğru değildir. Külçe teslimi ve taş içeren farklı ürünlerin kapsamı ayrıca incelenir.
ÖRNEK 02
Kuyum İşletmesinin Reklam Alımı
KDV mükellefi kuyum işletmesinin Türkiye’de aldığı tevkifat kapsamındaki ticari reklam hizmeti örneğidir.
Tevkifat hizmet/mal bedelinden değil KDV’den ayrılır. Bedel ile kalan KDV satıcıya ödenir.
- KDV hariç bedel
- 20.000 TL
- Hesaplanan KDV
- 4.000 TL
- Alıcının KDV-2 ile beyanı
- 1.200 TL
- Satıcıya kalan KDV
- 2.800 TL
- Satıcıya ödenecek
- 22.800 TL
Dikkat Edilecekler
- Tevkifat reklam alımına aittir; işletmenin bütün kuyum satışlarına bu oran taşınmaz.
- Tekstildeki fason 7/10 kuralı, sırf “fason” denildiği için kuyum işçiliğine uygulanmaz.
Uygulama Sınırları ve KDV İndirimi
Kısmi Tevkifat Sınırı
2026’da KDV dahil işlem bedeli 12.000 TL’yi aşmıyorsa kısmi tevkifat yapılmaz. Aşıyorsa pay yalnız aşan tutardan değil, hesaplanan KDV’nin tamamından ayrılır. Aynı işlem bu uygulamadan kaçınmak için bölünemez. Bu sınır yurt dışı hizmetlerdeki tam tevkifatı kaldırmaz.
Örneklerde taraflar arasında tevkifatı kaldıran bir istisna bulunmadığı varsayılmıştır. Genel bütçeli idarelerde beyan ve ödeme usulü farklıdır.
Beyan ile İndirim Farkı
KDV-2 alıcı tarafından verilir. KDV-2’de verginin beyan edilmiş olması tek başına indirim hakkı sağlamaz: verginin ödenmesi ve KDV-1 indirim şartlarının ayrıca sağlanması gerekir. Süresinde beyan ve ödeme koşullarında aynı dönemin KDV-1’inde indirim mümkün olabilir; geç veya kısmi ödemede ödeme dönemi ve ödenen tutar dikkate alınır. KDV’den istisna faaliyetlerde indirim otomatik değildir.
Resmî Kaynaklar ve Kontrol Tarihi
Kaynak kontrolü: . Süreler ve sonraki değişiklikler için güncel takvim kontrol edilmelidir.
GİB · KDV Sorumluluğu ve Yurt Dışından Hizmet · I/C-2.1.1–2 Yeni sekmede açılırGİB · Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi Genel Tebliği Yeni sekmede açılırGİB · 2026 Kurumlar Vergisi Beyan Rehberi Yeni sekmede açılırGİB · Altın İçeren Ürünlerde Özel Matrah · III/A-4.2 Yeni sekmede açılırGİB · Sigorta Aracılığı ve Döviz/Külçe Teslimleri · II/F-4.5–7 Yeni sekmede açılırGİB · Ticari Reklam · I/C-2.1.3.2.15 Yeni sekmede açılırGİB · Kısmi Tevkifat Sınırı · I/C-2.1.3.4.1 Yeni sekmede açılırGİB · 2026 Fatura Düzenleme Sınırı Yeni sekmede açılırGİB · Sorumlu Sıfatıyla Ödenen KDV’nin İndirimi · III/C-1.1 Yeni sekmede açılırGİB · Güncel Vergi Takvimi Yeni sekmede açılır
İşlem Dosyasında Neler Bulunmalı?
İşlem dosyasında alış veya satış belgesi, ürün hareketi ve ödeme bilgisi birbirini açıklamalıdır. İade, emanet veya fason işlem varsa bunlara ait teslim ve dönüş kayıtları da dosyada yer almalıdır.
Dönem sonunda ürün listesi, sayım sonucu, açık müşteri ve tedarikçi hesapları ile banka ve POS dökümleri birlikte ele alınır. Eksik kayıtlar ve açıklanmayan farklar ayrı bir takip listesinde tutulabilir. Kişisel veri içeren belgeler yalnız gerekli kapsamda ve güvenli yollarla paylaşılmalıdır.
Otomasyon kontrolleri vergi yükümlülüklerinin veya MASAK tedbirlerinin yerine geçmez. İşlem bazındaki vergi uygulaması, dövizli sözleşme koşulları ve müşteri tanıma yükümlülükleri ayrıca değerlendirilir.
BİLGİLENDİRMENİN KAPSAMI
Güncel Resmî Kaynakları Esas Alın
Bu sayfa, tarihinde kontrol edilen resmî kaynaklara göre genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Resmî yönlendirme, kurum görüşü veya işleme özel hukuki/vergi danışmanlığı değildir.
Yükümlülükler kuruluşun yetkisine, işlem türüne ve işlem tarihine göre değişebilir. Doğru ve güncel uygulama için işlem öncesinde ilgili resmî mevzuatı ve kurum duyurularını takip edin; gerektiğinde ilgili kurumdan veya meslek mensubundan işleme özel değerlendirme alın.