ÜRETİM VE HİZMET AKIŞI
Tedarikten Satışa
Tedarik
Hammadde ve ürün alışları miktar ve birimle kaydedilir.
Hazırlık veya Üretim
Reçete, porsiyon veya parti bazında tüketim izlenir.
Satış Kanalları
Tezgâh, salon, paket servis ve platform satışları ayrılır.
Gün Sonu
Satışlar; kasa, POS, banka ve fire kayıtlarıyla karşılaştırılır.
Kayıtlar, yürütülen üretim veya hizmet modeline göre tutulur. Aşamalar ve sorumluluklar işletmenin çalışma düzenine göre değişebilir.
Mali Açıdan Öne Çıkan Konular
Hammadde fiyatları, ürünün dayanma süresi ve fireler kârlılığı doğrudan etkiler. Alış, satış ve üretimde tüketilen miktarlar karşılaştırılarak elde kalan stok ve kayıplar belirlenir.
- Ürün ve hammadde stoklarının sayım sonuçlarıyla uyumu
- Bozulma, fire ve iadelerin nedenleri ve mali etkisi
- Kasa, POS ve banka tahsilatlarının satışlarla ilişkisi
Vergi ve Belge Düzeni
Gıda ürününün teslimi ile yeme-içme hizmeti ayrılmalıdır. KDV uygulamasında işletmenin faaliyeti ve hizmetin niteliği belirleyicidir; yalnızca ürün adı yeterli değildir.
Paket Servis ve Platformlar
Salon, paket servis ve platform kayıtları aynı günlük satış toplamına bağlanmalı; platform komisyonları ayrıca görünmelidir.
Yemek Servisi ve Organizasyon
Kurumsal yemek hizmeti, sıradan ürün satışından farklı bir tevkifat değerlendirmesi gerektirebilir. Alıcı ve sözleşmenin kapsamı kontrol edilmelidir.
Kaynaklar ve Kontrol Tarihi
Kaynak kontrolü:
GİB · Yiyecek ve İçecek Hizmetleri · III/B-2.4 Yeni sekmede açılırGİB · Yemek Servisi · I/C-2.1.3.2.4 Yeni sekmede açılırVERGİ VE GÜNLÜK İŞLEMLER
Beyanname ve İşlem Örnekleri
Hesaplama Örneklerine GeçBeyan yükümlülükleri, vergi mükellefiyetine ve yapılan işlemlere göre belirlenir. Alıcı ve satıcının statüsü, hizmetin türü ve varsa istisnalar kontrol edilir.
KDV-1
Vergiye tabi satış veya hizmet varsaGıda ürünü satışı, restoran hizmeti ve organizasyon/yemek servisi ayrı işlem türleridir. Ürün ve hizmet oranları, iadeler ve faturadaki kapsam birlikte kontrol edilir.
KDV-2
Kapsama giren bir alım varsaBelirlenmiş alıcıya verilen kapsamdaki yemek servisi/organizasyon hizmetinde 5/10 KDV tevkifatı uygulanır. Her market veya restoran satışında KDV-2 doğmaz.
Platform Ödemeleri ve Stopaj
Kapsamdaki elektronik ticaret ödemesi varsaYemek platformundan alınan ödemede %1 kazanç vergisi kesintisi koşulları kontrol edilir. Komisyon, indirim ve müşteri tahsilatı ayrı kalemlerdir.
Muhtasar ve Prim Hizmet
Personel veya kesintiye tabi ödeme varsaMutfak ve servis çalışanlarının bordro, ücret kesintisi ve SGK kayıtları fiili istihdamla karşılaştırılır.
Örnekler varsayımsaldır; gerçek müşteri bilgisi içermez. Tutarlar TL’dir. Hesaplanan KDV örnek için verilmiştir; her ürün ve hizmette aynı oran uygulanmaz.
Belirlenmiş Alıcıya Yemek Servisi
Belirlenmiş alıcı sayılan bir belediyeye kapsamdaki yemek servisi sunulmuş; hesaplanan KDV örnekte 5.000 TL kabul edilmiştir.
Tevkifat hizmet/mal bedelinden değil KDV’den ayrılır. Bedel ile kalan KDV satıcıya ödenir.
- KDV hariç bedel
- 50.000 TL
- Hesaplanan KDV
- 5.000 TL
- Alıcının KDV-2 ile beyanı
- 2.500 TL
- Satıcıya kalan KDV
- 2.500 TL
- Satıcıya ödenecek
- 52.500 TL
Dikkat Edilecekler
- Bireysel müşterinin restoran hesabında bu tevkifat otomatik uygulanmaz.
- Alıcının “şirket” olması tek başına belirlenmiş alıcı sayılması için yeterli değildir.
Satış ile Tahsilat Arasındaki Platform Farkı
Kapsamdaki platform üzerinden 30.000 TL KDV hariç satış ve örnekte 3.000 TL KDV vardır. Nihai komisyon 4.000 TL, %1 kazanç vergisi kesintisi 300 TL; başka kesinti yoktur.
- Müşteri ödemeleri
- 33.000 TL
- Komisyon
- −4.000 TL
- Kazanç vergisi stopajı
- −300 TL
- Net tahsilat
- 28.700 TL
Dikkat Edilecekler
- 28.700 TL, satış hasılatı veya KDV matrahı değildir.
- İade, kuponun finansmanı ve komisyon faturası belge bazında eşleştirilir.
Uygulama Sınırları ve KDV İndirimi
Kısmi Tevkifat Sınırı
2026’da KDV dahil işlem bedeli 12.000 TL’yi aşmıyorsa kısmi tevkifat yapılmaz. Aşıyorsa pay yalnız aşan tutardan değil, hesaplanan KDV’nin tamamından ayrılır. Aynı işlem bu uygulamadan kaçınmak için bölünemez. Bu sınır yurt dışı hizmetlerdeki tam tevkifatı kaldırmaz.
Örneklerde taraflar arasında tevkifatı kaldıran bir istisna bulunmadığı varsayılmıştır. Genel bütçeli idarelerde beyan ve ödeme usulü farklıdır.
Beyan ile İndirim Farkı
KDV-2 alıcı tarafından verilir. KDV-2’de verginin beyan edilmiş olması tek başına indirim hakkı sağlamaz: verginin ödenmesi ve KDV-1 indirim şartlarının ayrıca sağlanması gerekir. Süresinde beyan ve ödeme koşullarında aynı dönemin KDV-1’inde indirim mümkün olabilir; geç veya kısmi ödemede ödeme dönemi ve ödenen tutar dikkate alınır. KDV’den istisna faaliyetlerde indirim otomatik değildir.
Resmî Kaynaklar ve Kontrol Tarihi
Kaynak kontrolü: . Süreler ve sonraki değişiklikler için güncel takvim kontrol edilmelidir.
Bilgiler genel niteliktedir; İKRA’nın hizmet kapsamını veya işleme özel vergi sonucunu göstermez. Uygulamada işlem belgeleri ve işlem tarihinde yürürlükteki resmî düzenlemeler esas alınmalıdır.