ÜRETİM VE HİZMET AKIŞI
Faaliyetin Akışı
Gönderi
Gönderi ve teslim koşulları kaydedilir.
Dağıtım
Rota ve görev kayıtları oluşturulur.
Teslim veya İade
Sonuç ilgili gönderiye işlenir.
Hakediş
Tamamlanan işler ve tahsilat karşılaştırılır.
Kayıtlar, yürütülen üretim veya hizmet modeline göre tutulur. Aşamalar ve sorumluluklar işletmenin çalışma düzenine göre değişebilir.
Mali Açıdan Öne Çıkan Konular
Yakıt, araç, personel ve dış kurye maliyetleri rota veya müşteri bazında değerlendirilebilir. Teslim edilemeyen gönderi ve iade hareketleri ödeme raporlarından ayrılmalıdır.
- Gönderi ve teslimat kayıtlarının ödeme raporuyla uyumu
- Rota ve müşteri bazında dağıtım maliyeti
- İade ve başarısız teslimatların takibi
Vergi ve Belge Düzeni
Kurye, kargo ve karayolu yük taşımacılığı farklı hizmetlerdir. Tevkifat koşulları, yapılan iş ve ilgili yetki belgesi kontrol edilerek değerlendirilir.
Belge ve Hizmet Türü
Sözleşmedeki isim yerine yapılan iş ve taşımacılık modeli dikkate alınmalıdır.
Başkasına Ait Tahsilat
Teslimatta müşteri adına alınan tutar, kurye hizmet gelirinden ayrı izlenmelidir.
VERGİ VE GÜNLÜK İŞLEMLER
Beyanname ve İşlem Örnekleri
Hesaplama Örneklerine GeçBeyan yükümlülükleri, vergi mükellefiyetine ve yapılan işlemlere göre belirlenir. Alıcı ve satıcının statüsü, hizmetin türü ve varsa istisnalar kontrol edilir.
KDV-1
Vergiye tabi satış veya hizmet varsaTeslimat hizmeti, karayolu yük taşıması ve tahsilata aracılık ayrı sözleşme ilişkileridir. Müşteri adına toplanan para ile hizmet bedeli karıştırılmamalıdır.
KDV-2
Kapsama giren bir alım varsaKapsamdaki karayolu yük taşımacılığında 2/10; servis taşımacılığında 5/10 şartları incelenir. Yetki belgeli kargo işletmelerine ilişkin istisna nedeniyle her kurye işi aynı kapsamda değildir.
Muhtasar ve Prim Hizmet
Personel veya kesintiye tabi ödeme varsaKurye çalışanı ile bağımsız hizmet sağlayıcının ücret/fatura düzeni farklıdır; bordro ve SGK koşulları fiili ilişkiye göre değerlendirilir.
Gelir / Kurumlar Vergisi
İşletmenin hukuki yapısına göreŞahıs işletmesi ile sermaye şirketinin kazanç beyannamesi aynı değildir. Geçici vergi, istisna ve giderlerin kabulü işletmenin statüsü ve dönemine göre değerlendirilir.
Örnekler varsayımsaldır; gerçek müşteri bilgisi içermez. Tutarlar TL’dir. Hesaplanan KDV örnek için verilmiştir; her ürün ve hizmette aynı oran uygulanmaz.
Kapsamdaki Karayolu Yük Taşıması
Tevkifat sorumlusu KDV mükellefine verilen kapsamdaki karayolu yük taşıması; yetki belgeli kargo işletmesi istisnası bulunmadığı varsayılmıştır.
Tevkifat hizmet/mal bedelinden değil KDV’den ayrılır. Bedel ile kalan KDV satıcıya ödenir.
- KDV hariç bedel
- 50.000 TL
- Hesaplanan KDV
- 10.000 TL
- Alıcının KDV-2 ile beyanı
- 2.000 TL
- Satıcıya kalan KDV
- 8.000 TL
- Satıcıya ödenecek
- 58.000 TL
Dikkat Edilecekler
- Kurye, kargo ve karayolu yük taşıması hizmetleri aynı unvan üzerinden otomatik eşitlenmez.
- Alt taşıyıcı kullanımı, yetki belgesi ve gerçek işi yapan taraf ayrıca kontrol edilir.
Kapıda Tahsilat ile Hizmet Gelirini Ayırmak
Dağıtıcı müşteri adına 100.000 TL tahsil etmiş; kendisinin KDV hariç dağıtım hizmeti 5.000 TL’dir. Örnek yalnızca gelir/tahsilat ayrımını gösterir.
- Müşteri adına tahsilat
- 100.000 TL
- Dağıtıcının hizmet bedeli
- 5.000 TL
- Kendi hizmet hasılatı
- 5.000 TL
Dikkat Edilecekler
- Tahsil edilen 100.000 TL, sözleşmeye göre müşteriye aktarılacak tutardır; sırf hesaba girdi diye kendi satışı değildir.
- Hizmet KDV’si ve varsa tevkifat ayrı hesaplanır; burada net banka ödemesi hesabı yapılmamıştır.
Uygulama Sınırları ve KDV İndirimi
Kısmi Tevkifat Sınırı
2026’da KDV dahil işlem bedeli 12.000 TL’yi aşmıyorsa kısmi tevkifat yapılmaz. Aşıyorsa pay yalnız aşan tutardan değil, hesaplanan KDV’nin tamamından ayrılır. Aynı işlem bu uygulamadan kaçınmak için bölünemez. Bu sınır yurt dışı hizmetlerdeki tam tevkifatı kaldırmaz.
Örneklerde taraflar arasında tevkifatı kaldıran bir istisna bulunmadığı varsayılmıştır. Genel bütçeli idarelerde beyan ve ödeme usulü farklıdır.
Beyan ile İndirim Farkı
KDV-2 alıcı tarafından verilir. KDV-2’de verginin beyan edilmiş olması tek başına indirim hakkı sağlamaz: verginin ödenmesi ve KDV-1 indirim şartlarının ayrıca sağlanması gerekir. Süresinde beyan ve ödeme koşullarında aynı dönemin KDV-1’inde indirim mümkün olabilir; geç veya kısmi ödemede ödeme dönemi ve ödenen tutar dikkate alınır. KDV’den istisna faaliyetlerde indirim otomatik değildir.
Resmî Kaynaklar ve Kontrol Tarihi
Kaynak kontrolü: . Süreler ve sonraki değişiklikler için güncel takvim kontrol edilmelidir.
Bilgiler genel niteliktedir; İKRA’nın hizmet kapsamını veya işleme özel vergi sonucunu göstermez. Uygulamada işlem belgeleri ve işlem tarihinde yürürlükteki resmî düzenlemeler esas alınmalıdır.