ÜRETİM VE HİZMET AKIŞI
Faaliyetin Akışı
İş Emri veya Kiralama
Araç, işlem ve fiyat koşulları belirlenir.
Hizmet
Bakım işi veya kullanım süresi izlenir.
Teslim
Tamamlanan iş ya da iade durumu kaydedilir.
Hesap Kapanışı
Fatura, depozito ve tahsilat ayrılır.
Kayıtlar, yürütülen üretim veya hizmet modeline göre tutulur. Aşamalar ve sorumluluklar işletmenin çalışma düzenine göre değişebilir.
Mali Açıdan Öne Çıkan Konular
Serviste iş emri bazında parça ve işçilik; kiralamada araç bazında gelir, bakım, sigorta ve boşta kalma süresi izlenebilir. Depozito ile hizmet bedeli karıştırılmamalıdır.
- İş emrine bağlı parça ve işçilik maliyeti
- Araç bazında kira ve bakım kayıtları
- Depozito, hasar bedeli ve gelir ayrımı
Vergi ve Belge Düzeni
Bakım-onarım hizmetinde tevkifat, hizmet türü ve kapsamdaki alıcıya göre değerlendirilir. Her servis faturası için otomatik tevkifat varsayılmamalıdır.
Parça ile Hizmet Ayrımı
Yedek parça satışı ve bakım hizmeti için sözleşme ile fiilî işlem belirleyicidir.
Araçların Kullanım Amacı
Kiralama filosu ile işletmenin kendi kullanımındaki aracın vergi değerlendirmesi aynı olmayabilir.
VERGİ VE GÜNLÜK İŞLEMLER
Beyanname ve İşlem Örnekleri
Hesaplama Örneklerine GeçBeyan yükümlülükleri, vergi mükellefiyetine ve yapılan işlemlere göre belirlenir. Alıcı ve satıcının statüsü, hizmetin türü ve varsa istisnalar kontrol edilir.
KDV-1
Vergiye tabi satış veya hizmet varsaYeni/ikinci el araç teslimi, yedek parça satışı ve servis hizmeti ayrı değerlendirilir. Araç türü, alım şekli ve varsa özel matrah koşulları sonucu etkiler.
KDV-2
Kapsama giren bir alım varsaBelirlenmiş alıcının kapsamdaki taşıt bakım/onarım hizmetinde 7/10 tevkifat vardır. Bireysel müşterinin servis faturasında bu kural otomatik uygulanmaz.
Muhtasar ve Prim Hizmet
Personel veya kesintiye tabi ödeme varsaServis ve satış personelinin ücret ve prim kayıtları ile dışarıdan alınan işlerin belgeleri ayrı takip edilir.
Gelir / Kurumlar Vergisi
İşletmenin hukuki yapısına göreŞahıs işletmesi ile sermaye şirketinin kazanç beyannamesi aynı değildir. Geçici vergi, istisna ve giderlerin kabulü işletmenin statüsü ve dönemine göre değerlendirilir.
Örnekler varsayımsaldır; gerçek müşteri bilgisi içermez. Tutarlar TL’dir. Hesaplanan KDV örnek için verilmiştir; her ürün ve hizmette aynı oran uygulanmaz.
Belirlenmiş Alıcının Araç Onarımı
Belirlenmiş alıcının aracına kapsamdaki onarım yapılmış; parça ve işçilik toplamı 40.000 TL, hesaplanan KDV 8.000 TL’dir.
Tevkifat hizmet/mal bedelinden değil KDV’den ayrılır. Bedel ile kalan KDV satıcıya ödenir.
- KDV hariç bedel
- 40.000 TL
- Hesaplanan KDV
- 8.000 TL
- Alıcının KDV-2 ile beyanı
- 5.600 TL
- Satıcıya kalan KDV
- 2.400 TL
- Satıcıya ödenecek
- 42.400 TL
Dikkat Edilecekler
- Onarımın parçası olan yedek parçayı sırf ayrı satır göstermek tevkifat dışında bırakmaz.
- Alıcının belirlenmiş alıcı statüsü ve gerçek bakım kapsamı kontrol edilir.
Aynı Servis Bedeli, Bireysel Müşteri
Aynı 40.000 TL servis bedeli ve 8.000 TL hesaplanan KDV ile bireysel tüketiciye yapılan işlemde, bu bakım tevkifatı kapsamında alıcı sorumluluğu bulunmadığı varsayılmıştır.
- Servis bedeli
- 40.000 TL
- Hesaplanan KDV
- 8.000 TL
- Bu bakım kuralından KDV-2
- 0 TL
- Servise ödenecek
- 48.000 TL
Dikkat Edilecekler
- İlk örnekte tevkifat doğmasının nedeni işin yanı sıra alıcının özel statüsüdür.
- Araç satışındaki KDV oranı veya özel matrahı bu servis örneğinden çıkarılamaz.
Uygulama Sınırları ve KDV İndirimi
Kısmi Tevkifat Sınırı
2026’da KDV dahil işlem bedeli 12.000 TL’yi aşmıyorsa kısmi tevkifat yapılmaz. Aşıyorsa pay yalnız aşan tutardan değil, hesaplanan KDV’nin tamamından ayrılır. Aynı işlem bu uygulamadan kaçınmak için bölünemez. Bu sınır yurt dışı hizmetlerdeki tam tevkifatı kaldırmaz.
Örneklerde taraflar arasında tevkifatı kaldıran bir istisna bulunmadığı varsayılmıştır. Genel bütçeli idarelerde beyan ve ödeme usulü farklıdır.
Beyan ile İndirim Farkı
KDV-2 alıcı tarafından verilir. KDV-2’de verginin beyan edilmiş olması tek başına indirim hakkı sağlamaz: verginin ödenmesi ve KDV-1 indirim şartlarının ayrıca sağlanması gerekir. Süresinde beyan ve ödeme koşullarında aynı dönemin KDV-1’inde indirim mümkün olabilir; geç veya kısmi ödemede ödeme dönemi ve ödenen tutar dikkate alınır. KDV’den istisna faaliyetlerde indirim otomatik değildir.
Resmî Kaynaklar ve Kontrol Tarihi
Kaynak kontrolü: . Süreler ve sonraki değişiklikler için güncel takvim kontrol edilmelidir.
Bilgiler genel niteliktedir; İKRA’nın hizmet kapsamını veya işleme özel vergi sonucunu göstermez. Uygulamada işlem belgeleri ve işlem tarihinde yürürlükteki resmî düzenlemeler esas alınmalıdır.