ÜRETİM VE HİZMET AKIŞI
Faaliyetin Akışı
Teknik Tanım
Ürün özellikleri ve teslim koşulları belirlenir.
Tedarik ve İmalat
Parça ve üretim giderleri iş emrine bağlanır.
Test ve Montaj
Kabul, kurulum ve tamamlanan işler izlenir.
Teslim ve Bakım
Ürün satışı ile devam eden hizmetler ayrılır.
Kayıtlar, yürütülen üretim veya hizmet modeline göre tutulur. Aşamalar ve sorumluluklar işletmenin çalışma düzenine göre değişebilir.
Mali Açıdan Öne Çıkan Konular
Sipariş maliyeti; satın alınan parçalar, işçilik, dış üretim ve montaj giderlerinden oluşur. Tamamlanmamış üretim ile teslim edilmiş ürünü ayırmak dönem sonuçlarını anlamayı kolaylaştırır.
- Parça, yarı mamul ve mamul stoklarının bağlantısı
- Üretim ile montaj ve bakım gelirlerinin ayrılması
- Garanti kapsamındaki işlerin maliyetinin takibi
Vergi ve Belge Düzeni
Mal teslimi, montaj, bakım ve yapım işi için tek vergi sınıflandırması kullanılmamalıdır. Tevkifat değerlendirmesi sözleşmedeki fiilî işe göre yapılır.
Tek Faturada Farklı İşler
Parça satışı ile teknik hizmetin birlikte verilmesi halinde gerçek iş kapsamı açık olmalıdır.
Yatırım ve Maliyet
Makine yatırımı, sarf malzemesi ve stok alımının mali etkisi aynı değildir; kayıtlar bu ayrımı göstermelidir.
Kaynaklar ve Kontrol Tarihi
Kaynak kontrolü:
GİB · KDV Genel Uygulama Tebliği · I/C Yeni sekmede açılırVERGİ VE GÜNLÜK İŞLEMLER
Beyanname ve İşlem Örnekleri
Hesaplama Örneklerine GeçBeyan yükümlülükleri, vergi mükellefiyetine ve yapılan işlemlere göre belirlenir. Alıcı ve satıcının statüsü, hizmetin türü ve varsa istisnalar kontrol edilir.
KDV-1
Vergiye tabi satış veya hizmet varsaÜretilen mal, fason işlem ve teknik hizmet ayrılır. Hammadde, yarı mamul, fire ve ürün teslimi maliyet kayıtlarıyla ilişkilendirilir.
KDV-2
Kapsama giren bir alım varsaBelirlenmiş alıcının makine/teçhizat bakımı 7/10; kapsamdaki demir-çelik alımı 5/10 tevkifat yönünden ayrıca kontrol edilir. Her üretim satışına genel bir tevkifat uygulanmaz.
Muhtasar ve Prim Hizmet
Personel veya kesintiye tabi ödeme varsaÜretim çalışanlarının ücret ve SGK kayıtları, dışarıdan alınan fason hizmetlerden ayrı izlenir.
Gelir / Kurumlar Vergisi
İşletmenin hukuki yapısına göreŞahıs işletmesi ile sermaye şirketinin kazanç beyannamesi aynı değildir. Geçici vergi, istisna ve giderlerin kabulü işletmenin statüsü ve dönemine göre değerlendirilir.
Örnekler varsayımsaldır; gerçek müşteri bilgisi içermez. Tutarlar TL’dir. Hesaplanan KDV örnek için verilmiştir; her ürün ve hizmette aynı oran uygulanmaz.
Belirlenmiş Alıcının Makine Bakımı
Belirlenmiş alıcıya verilen kapsamdaki makine bakımında hizmet bedeli 40.000 TL, hesaplanan KDV 8.000 TL’dir.
Tevkifat hizmet/mal bedelinden değil KDV’den ayrılır. Bedel ile kalan KDV satıcıya ödenir.
- KDV hariç bedel
- 40.000 TL
- Hesaplanan KDV
- 8.000 TL
- Alıcının KDV-2 ile beyanı
- 5.600 TL
- Satıcıya kalan KDV
- 2.400 TL
- Satıcıya ödenecek
- 42.400 TL
Dikkat Edilecekler
- Bakımın gerektirdiği yedek parçalar hizmetin parçasıysa tutarı sırf ayrı satır yazarak tevkifat dışında bırakmak doğru değildir.
- Bağımsız mal satışı ve müşterinin kendisinin ayrıca aldığı parça farklı değerlendirilebilir.
Üretim Maliyetini Satışla Karıştırmamak
Bir üretim partisinin basitleştirilmiş maliyet bileşenleri gösterilmektedir. Dağıtım anahtarları, stok değerleme ve vergisel kabul ayrıca incelenir.
- Hammadde
- 100.000 TL
- Doğrudan işçilik
- 30.000 TL
- Dış üretim hizmeti
- 10.000 TL
- İzlenen parti maliyeti
- 140.000 TL
Dikkat Edilecekler
- 140.000 TL, otomatik olarak satış fiyatı veya KDV matrahı değildir.
- Fire, dönem sonu stok ve genel üretim gideri bağlantısı maliyetin gerçek sonucunu etkiler.
Uygulama Sınırları ve KDV İndirimi
Kısmi Tevkifat Sınırı
2026’da KDV dahil işlem bedeli 12.000 TL’yi aşmıyorsa kısmi tevkifat yapılmaz. Aşıyorsa pay yalnız aşan tutardan değil, hesaplanan KDV’nin tamamından ayrılır. Aynı işlem bu uygulamadan kaçınmak için bölünemez. Bu sınır yurt dışı hizmetlerdeki tam tevkifatı kaldırmaz.
Örneklerde taraflar arasında tevkifatı kaldıran bir istisna bulunmadığı varsayılmıştır. Genel bütçeli idarelerde beyan ve ödeme usulü farklıdır.
Beyan ile İndirim Farkı
KDV-2 alıcı tarafından verilir. KDV-2’de verginin beyan edilmiş olması tek başına indirim hakkı sağlamaz: verginin ödenmesi ve KDV-1 indirim şartlarının ayrıca sağlanması gerekir. Süresinde beyan ve ödeme koşullarında aynı dönemin KDV-1’inde indirim mümkün olabilir; geç veya kısmi ödemede ödeme dönemi ve ödenen tutar dikkate alınır. KDV’den istisna faaliyetlerde indirim otomatik değildir.
Resmî Kaynaklar ve Kontrol Tarihi
Kaynak kontrolü: . Süreler ve sonraki değişiklikler için güncel takvim kontrol edilmelidir.
Bilgiler genel niteliktedir; İKRA’nın hizmet kapsamını veya işleme özel vergi sonucunu göstermez. Uygulamada işlem belgeleri ve işlem tarihinde yürürlükteki resmî düzenlemeler esas alınmalıdır.