Yazıdaki Konular
Konuyu açıklayan temsili çizim.

Kişisel takının satın alınması ile müşteriye yeni ürün satılması ayrı işlemlerdir. Aradaki farkın hesaplanması, alış ve satış belgelerini gereksiz hâle getirmez.

  1. Eski ürünün alış belgesi
  2. Yeni ürünün satış belgesi
  3. Ödeme veya mahsup kaydı

Alış Belgesi Satıcıya Göre Belirlenir

Kişisel takısını satan ve vergi belgesi düzenlemek zorunda olmayan kişiden alımda gider pusulası kullanılır. Kanundaki koşulları taşıyan banka veya ödeme kurumu belgesi bunun yerine geçebilir. Fatura düzenlemek zorunda olan işletmeden alımda ise fatura alınır.

Bu Bölümün KaynaklarıGider Pusulası · VUK 234 ↗ Yeni sekmede açılırGİB · Fatura Bilgileri ve Sevk İrsaliyesi, VUK 230 ↗ Yeni sekmede açılır

Gider Pusulasında Hangi Bilgiler Bulunur?

Satıcı ve alıcının ad veya unvanı, adresleri, tarih, ürünün cinsi, miktarı ve bedeli yazılır. Belge, teslimden itibaren en geç yedi gün içinde düzenlenir. Kâğıt pusulada satıcının imzası alınır ve bir nüsha ona verilir. Alınan ürün stokta bu belgeyle eşleştirilir.

Bu Bölümün KaynaklarıGider Pusulası · VUK 234 ↗ Yeni sekmede açılır

Banka Dekontu Her Zaman Yeterli Mi?

Dekontun gider pusulası yerine geçmesi için iki koşul birlikte aranır: ödeme teslimden itibaren yedi gün içinde banka, yetkili ödeme kuruluşu veya PTT üzerinden yapılmalı; kurumun belgesi de Vergi Usul Kanunu’nun 234. maddesindeki taraf, adres, ürün, miktar, bedel ve tarih bilgilerini içermelidir. Yalnız “altın alış bedeli” açıklaması yeterli değildir.

Bu Bölümün KaynaklarıGider Pusulası · VUK 234 ↗ Yeni sekmede açılır

Yeni Ürünle Değişimde Kayıt Ayrımı

Eski ürünün alış bedeli ile yeni ürünün satış bedeli ayrı kaydedilir. Bedeller birbirinden düşülüyorsa bu işlem “mahsup” olarak gösterilir. Müşterinin ödediği fark, hesabın sonucudur; yeni ürünün faturası yalnız bu fark için düzenlenmez.

Bu Bölümün KaynaklarıGider Pusulası · VUK 234 ↗ Yeni sekmede açılırGİB · Fatura Bilgileri ve Sevk İrsaliyesi, VUK 230 ↗ Yeni sekmede açılır

Ödeme Yöntemi ve Müşteri Kontrolü

Özel istisna yoksa 30.000 TL’yi aşan tahsilat ve ödemeler banka, yetkili ödeme kuruluşu veya PTT üzerinden yapılır.

Aynı gün aynı kişiyle yapılan işlemler birlikte dikkate alınır. Ürün değişiminde yalnız ödenen farka bakılarak bu yükümlülüğün dışında kalındığı varsayılmaz. Gereken MASAK kimlik tespiti ayrıca yapılır.

Bu Bölümün KaynaklarıÖdeme Yöntemi ve İstisnalar · 459 Sayılı Tebliğ ↗ Yeni sekmede açılırMASAK · Müşterinin Tanınması ve Diğer Yükümlülükler ↗ Yeni sekmede açılır

İşlem Örnekleri

Örnekler varsayımsaldır; gerçek müşteri bilgisi veya güncel altın fiyatı içermez. Tutarlar ve ürünler yalnız anlatımı kolaylaştırmak için seçilmiştir.

Eski Takı Alınıp Yeni Takı Verilmesi

Müşterinin kişisel takısı 25.000 TL’ye satın alınıyor; yeni takının KDV dâhil satış bedeli 40.000 TL. Bedellerin 25.000 TL’lik kısmının mahsup edildiği varsayılıyor.

Eski ürünün alış kaydı
25.000 TL
Yeni ürünün satış kaydı
40.000 TL
Mahsup edilen tutar
25.000 TL
Müşteri hesabında kalan fark
15.000 TL

İki ürünün hareketi ve iki işlemin belge dayanağı ayrı izlenir. 15.000 TL, yeni takının satış bedeli değildir. Bu örnek yalnız kayıt ayrımını gösterir; mahsup işleminin ödeme belgelendirme yönünden sonucu ayrıca incelenir.

Bu Bölümün KaynaklarıGider Pusulası · VUK 234 ↗ Yeni sekmede açılırÖdeme Yöntemi ve İstisnalar · 459 Sayılı Tebliğ ↗ Yeni sekmede açılırGİB · Fatura Bilgileri ve Sevk İrsaliyesi, VUK 230 ↗ Yeni sekmede açılır

Kişisel Takının Banka Yoluyla Alınması

Ödeme istisnası bulunmayan kuyum mağazası, belge düzenlemeyen kişiden 45.000 TL’ye kişisel takı satın alıyor.

Alış bedeli
45.000 TL
Genel ödeme sınırı
30.000 TL
Alış ve ödeme belgeleri
İki ayrı kontrol

Bedel aracı finansal kurum üzerinden ödenir. Kurum belgesinin gider pusulası yerine geçmesi için süre ve içerik koşulları da sağlanmalıdır; sıradan bir havale açıklaması alış belgesini kendiliğinden karşılamaz.

Bu Bölümün KaynaklarıGider Pusulası · VUK 234 ↗ Yeni sekmede açılırÖdeme Yöntemi ve İstisnalar · 459 Sayılı Tebliğ ↗ Yeni sekmede açılır

Resmî Kaynaklar

Gider Pusulası · VUK 234 ↗ Yeni sekmede açılırÖdeme Yöntemi ve İstisnalar · 459 Sayılı Tebliğ ↗ Yeni sekmede açılırGİB · Fatura Bilgileri ve Sevk İrsaliyesi, VUK 230 ↗ Yeni sekmede açılırMASAK · Müşterinin Tanınması ve Diğer Yükümlülükler ↗ Yeni sekmede açılır

Kaynak kontrolü: 11.10.2026. Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Resmî yönlendirme veya kurum görüşü değildir. İşletmeye veya işleme özel değerlendirme yerine geçmez; doğru ve güncel uygulama için resmî mevzuatı ve kurum duyurularını takip edin.

Bilgi ve kaynaklara dön ↗Kuyumculuk sayfasındaki yazılara dön ↗